کتاب Oranges Are Not The Only Fruit (پرتقال تنها میوه نیست) نسخه انگلیسی PDF | Jeanette Winterson

داستان تقابل دختری جوان با تعصبات مذهبی خانواده و کشف هویت واقعی‌اش.

کتاب «پرتقال تنها میوه نیست» اثر جنت وینترسون، روایت دختری در خانواده‌ای با تعصبات مذهبی است. او با کشف هویتش و علاقه به دختری دیگر، مقابل مادری که او را برای مبلّغ شدن به سرپرستی گرفته، می‌ایستد.

رمان «پرتقال تنها میوه نیست» اثری تحسین‌شده و برنده‌ی جایزه‌ی ویت‌برد (Whitbread Prize) برای بهترین رمان اول است که به قلم جنت وینترسون در فاصله‌ی زمستان ۱۹۸۳ تا بهار ۱۹۸۴، زمانی که نویسنده تنها ۲۴ سال داشت، نوشته شده است. این کتاب تنها یک رمان ساده نیست، بلکه بیانیه‌ای جسورانه درباره‌ی هویت، مذهب، عشق و رهایی است که با طنزی تلخ و روایتی مارپیچ به نگارش درآمده است.

روایتی مارپیچ در دل تعصبات یک شهر کارگری

ساختار این رمان خطی نیست؛ وینترسون عمداً از روایت‌های مستقیم خطی دوری کرده و به جای آن از ساختاری مارپیچ استفاده می‌کند که امکان حرکت سیال در زمان و مکان را فراهم می‌آورد. داستان در یک شهر کارگری با کارخانه‌های نساجی و خانه‌های به هم چسبیده در شمال انگلستان می‌گذرد. شخصیت اصلی داستان، «جنت»، دختری است که توسط مادری به‌شدت مذهبی و سلطه‌جو به سرپرستی گرفته شده تا در آینده به یک مبلّغ مذهبی (Missionary) در سراسر جهان تبدیل شود.

مادر جنت شخصیتی است که دنیا را تنها به دو دسته‌ی «دوستان» و «دشمنان» تقسیم می‌کند. در فهرست دشمنان او مواردی مانند شیطان، همسایه‌ی بغلی، رابطه جنسی و راب‌ها قرار دارند، در حالی که خدا، سگ خانگی‌شان و رمان‌های شارلوت برونته دوستان او محسوب می‌شوند. مادر، شب‌ها تا دیروقت بیدار می‌ماند، به برنامه‌های مذهبی رادیو گوش می‌دهد و نقشه‌ی مبلّغان مذهبی را بررسی می‌کند. او حتی پایان رمان «جین ایر» را برای جنت تغییر می‌دهد تا با عقاید مذهبی‌اش هم‌خوانی داشته باشد و جین را به عقد سنت جان ریورز درآورد، دروغی که جنت بعدها در کتابخانه متوجه آن می‌شود.

کودکیِ درآمیخته با الهیات و ناشنواییِ نادیده‌گرفته‌شده

آموزش‌های اولیه‌ی جنت به جای مدرسه، در خانه و از طریق خواندن «سفر تثنیه» (Deuteronomy) از عهد عتیق آغاز می‌شود. به همین دلیل، او با حیواناتی مانند پلیکان و گورکن کوهی آشناست اما درکی از حیوانات معمولی مانند خوک یا اردک ندارد. یکی از عجیب‌ترین بخش‌های کتاب زمانی است که جنت در هفت‌سالگی شنوایی خود را از دست می‌دهد، اما کلیسا و مادرش تصور می‌کنند که او در حالت خلسه‌ی مذهبی (Rapture) فرو رفته است! سرانجام زنی به نام خانم جوزبری متوجه ناشنوایی او می‌شود و جنت را به بیمارستان می‌برد.

در دوران بستری بودن در بیمارستان، جنت با زن سالخورده‌ای به نام السی نوریس دوست می‌شود. السی زنی خردمند است که به اعداد و تاس‌های مقدس اعتقاد دارد و جنت را با شعرایی نظیر ویلیام بلیک، ییتس و کریستینا روستی آشنا می‌کند. السی به او می‌آموزد که دنیا تنها به آنچه می‌بینیم محدود نیست و تخیل می‌تواند جهان را تغییر دهد.

کشف عشق و بیداری هویتی

دنیای جنت زمانی زیر و رو می‌شود که او در بازار ماهی‌فروشان با دختری به نام ملانی آشنا می‌شود که در حال تمیز کردن ماهی‌های دودی است. دوستی آن‌ها به سرعت به عشقی عمیق تبدیل می‌شود. اما این عشق در دنیای بسته و افراطی کلیسای آن‌ها، به عنوان «تمایلات غیرطبیعی» (Unnatural Passions) و نشانه‌ای از حلول شیاطین تعبیر می‌شود.

پس از خطابه‌ی آتشین کشیش فینچ درباره‌ی شیاطین، رابطه‌ی جنت و ملانی افشا می‌شود. واکنش کلیسا و مادر جنت بی‌رحمانه است: جنت را به مدت ۳۶ ساعت در اتاقی بدون لامپ و بدون غذا حبس می‌کنند تا او را مجبور به توبه کنند. در همین اتاق تاریک است که یک «شیطان نارنجی‌رنگ» (Orange Demon) بر جنت ظاهر می‌شود. این موجود نمادین به جنت می‌گوید که هر کس شیطانی (همزادی) دارد که بازتابی از هاله و ذات اوست؛ شیطان او نارنجی است و هدفش کمک به حفظ یکپارچگی اوست.

جنت برای رهایی از حبس به‌ظاهر توبه می‌کند، اما در درونش تغییری بازگشت‌ناپذیر رخ داده است. او متوجه می‌شود کلیسایی که آن را خانه‌ی خود می‌دانست، اکنون زندان اوست. او حاضر نمی‌شود احساسات خود را انکار کند و در نهایت از کلیسا اخراج شده و توسط مادرش از خانه بیرون رانده می‌شود. او برای ادامه‌ی زندگی مجبور می‌شود در یک ون بستنی‌فروشی و سپس در یک مرکز کفن‌ودفن در کنار زنی که تاج‌گل می‌سازد، کار کند.

قصه‌های پریان و اسطوره‌ها در خدمت روایت اصلی

یکی از برجسته‌ترین تکنیک‌های روایی وینترسون در این کتاب، گنجاندن داستان‌های کوتاه استعاری در لابه‌لای خط اصلی داستان است. داستان‌هایی مانند «امپراتور تتراهدرون» (Tetrahedron) که در قصری از کش‌های پلاستیکی زندگی می‌کند و کشف می‌کند که هیچ احساسی احساس نهایی نیست، یا داستان شاهزاده‌ای که به دنبال زنی بی‌نقص و بی‌عیب (Flawless) می‌گردد و در نهایت متوجه می‌شود کمال در بی‌نقصی نیست، بلکه در تعادل است. داستان «وینت استون‌جار» (Winnet Stonejar) که درگیر جادوی یک جادوگر می‌شود و در نهایت با یک قایق به سوی شهری باستانی فرار می‌کند، بازتابی استعاری از سفر خود جنت برای رهایی از کنترل مادرش است. این روایت‌های افسانه‌ای به کتاب عمق و ساختاری چندلایه می‌بخشند.

چرا این کتاب را بخوانیم؟

این رمان برای هر کسی که تا به حال احساس کرده در قالب‌های از پیش تعیین‌شده‌ی خانواده یا جامعه نمی‌گنجد، الهام‌بخش است. «پرتقال تنها میوه نیست» نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از دل محدودیت‌ها و تعصبات کورکورانه راهی به سوی کشف خود پیدا کرد. این کتاب به همان اندازه که درباره‌ی عشق و گرایش‌های متفاوت است، درباره‌ی شجاعت رویارویی با ترس‌ها و پذیرش هویت واقعی است. وینترسون با زبانی که هم کمدی است و هم تراژدی، ثابت می‌کند که برای رستگاری نیازی به پیروی از قوانین خشک دیگران نداریم؛ گاهی اوقات باید پیامبر خود باشیم و در بیابان صدای خود را بیابیم.