کتاب فردیت اشتراکی اثر ژولیا کریستوا نسخه PDF فارسی

کتاب «فردیت اشتراکی» اثری از نظریه‌پرداز، زبان‌شناس و روانکاو برجسته، ژولیا کریستوا است که بخش عمده آن را مصاحبه‌ها و گفتگوهای تفصیلی او تشکیل می‌دهد. این کتاب با ترجمه مهرداد پارسا توسط انتشارات روزیهان منتشر شده و به بررسی مفاهیم کلیدی در اندیشه کریستوا از جمله نشانه‌شناسی، روانکاوی، فمینیسم، نقد ادبی و هنر معاصر می‌پردازد. ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده است که خواننده را ابتدا با پروژه‌های نظری اولیه کریستوا آشنا می‌کند و سپس از طریق گفتگوهای تفصیلی، ابعاد عمیق‌تری از دیدگاه‌های او را درباره بحران‌های فرهنگی، اخلاق، دین و هنر آشکار می‌سازد.

بر اساس متن کتاب، ژولیا کریستوا زبان‌شناس جوانی از بلغارستان بود که در سال ۱۹۶۶ و در سن بیست‌وپنج‌سالگی با دریافت بورس پژوهشی دکترا وارد پاریس شد تا فعالیت‌های روشنفکری خود را آغاز کند. مقالات او از بهار سال ۱۹۶۷ به‌سرعت در معتبرترین نقدنامه‌ها مانند کریتیک، لانگ و به‌ویژه تل‌کل منتشر شدند. تحقیقات زبان‌شناختی او به نگارش دو اثر مهم یعنی Semeiotike و Le Texte du roman انجامید و با انتشار رساله دکترایش با عنوان «انقلاب در زبان شاعرانه» در سال ۱۹۷۴ به اوج خود رسید؛ دستاوردی که کرسی زبان‌شناسی شعبه هفتم دانشگاه پاریس را برای او به ارمغان آورد.

کتاب «فردیت اشتراکی» از بخش‌های متعددی تشکیل شده است. پس از مقدمه مترجم، فصلی با عنوان «درآمدی بر کریستوا: پروژه نشانه‌ای» نوشته توریل موی قرار دارد که پیش‌زمینه مناسبی برای درک اندیشه‌های او فراهم می‌کند. بخش بعدی شامل «گفت‌وگوی نیئا زیوانسویچی با ژولیا کریستوا» است. فصول بعدی کتاب به ترتیب با عنوان‌های «پیرمرد و قانون»، «بخشایش»، «فردیت اشتراکی»، «درگذر از مرزها» و «ها دو تیا تاریخ / داستان بناتیت» تنظیم شده‌اند و کتاب با بخش نمایه به پایان می‌رسد.

پروژه‌ نشانه‌شناسی، نقد دریدا و ساختارگرایی

ورود کریستوا به پاریس در سال ۱۹۶۶ هم‌زمان با انتشار آثار تاثیرگذاری چون نوشته‌های ژاک لکان و کتاب «نظم چیزها» اثر میشل فوکو بود. در این فضای پرجنب‌وجوش فکری، کریستوا پروژه نشانه‌شناسی خود را توسعه داد. او با تکیه بر مفاهیمی چون مکالمه‌گرایی و کارناوال که از خوانش آثار میخائیل باختین، فرمالیست روس، به دست آورده بود، تلاش کرد چشم‌انداز جدیدی فراتر از ساختارگرایی ایجاد کند. رولان بارت که پیش از آن به تکثر نشانه توجه داشت، شیفته خوانش کریستوا از باختین شد و در سال ۱۹۶۶ از او دعوت کرد تا در سمینار خود سخنرانی کند. مفهوم «بینامتنیت» که از دهه ۱۹۷۰ به بعد شهرت جهانی یافت، ریشه در همین گفتگوها دارد.

کریستوا در کتاب «انقلاب در زبان شاعرانه» تردیدهای جدی خود را نسبت به نظریه «تفاوط» ژاک دریدا مطرح می‌کند. او با نقد کتاب «درباره گراماتولوژی» دریدا، استدلال می‌کند که راهبرد دریدا بر اساس دیدگاه هگل از منفیت شکل گرفته است تا پدیدارشناسی را نقد کند. با این حال، کریستوا معتقد است که دریدا این مفهوم از منفیت را «تحصلی‌سازی» می‌کند. این کار باعث می‌شود توان بالقوه منفیت برای نشان دادن گسست‌ها از بین برود و حرکت آن متوقف شود.

به باور کریستوا، گراماتولوژی با به تأخیر انداختن مداوم، صرفاً تحصلی و ایجابی می‌شود و به صورت یک وقفه یا تعلل ظاهر می‌گردد. اگرچه گراماتولوژی منطق و سوءمنطق را بی‌ثبات می‌کند و در هم می‌ریزد، اما در تبیین گسست‌ها، دگرگونی‌ها و استحاله‌ها در ساختار اجتماعی ناکام می‌ماند. این ناکامی اساسی به دلیل ناتوانی گراماتولوژی در توضیح سوژه و شکافی است که آن را تولید می‌کند.

کریستوا توضیح می‌دهد که گراماتولوژی با میل به خط زدن امر برنهادی و راندن انتقالات انرژی پیشین، عملاً از سوژه دست می‌شوید. در نتیجه، این نظریه نه تنها از عملکرد سوژه در قالب کردارهای اجتماعی غافل می‌ماند، بلکه دگرگونی‌های او را در حین تجربه ژویی‌سانس یا هستی به سوی مرگ نادیده می‌گیرد.

در مقابل، مفهوم بینامتنیت از نظر کریستوا عمدتاً شیوه‌ای برای ثبت شدن تاریخ در درون ماست؛ یعنی پیوند میان دو متن، دو سرنوشت و دو روان. بینامتنیت ابزاری است که تاریخ را به ساختارگرایی و متن‌های منزوی و تنها وارد می‌کند. کریستوا پیشنهاد می‌کند برای درک بهتر این مفهوم، باید تعاریف محدود ادبی را کنار گذاشت و آن را به عنوان یک ماجراجویی گسترده‌تر در نظر گرفت.

هنر معاصر، آسیب‌پذیری و روانکاوی امر والا

یکی از محورهای مهم اندیشه کریستوا، رابطه میان هنر معاصر و حالات آسیب‌پذیری انسان است. او هنر را نوعی والایش برای حالات مرزی و بحرانی می‌داند که شامل افراد آسیب‌پذیر نیز می‌شود. در هنر معاصر، ما به وضوح با انحراف و آسیب‌پذیری مواجه هستیم. با نگاهی به صفحات فرهنگی مجله «لیبراسیون» که آثار هنری را بررسی می‌کند، می‌توان دریافت که فرم و محتوای تجربه هنری به شیوه‌ای برای بیان خصوصی‌ترین وضعیت‌های جسم و روح تبدیل شده است.

این تمایل به عمومی کردن حالات خصوصی و سهیم شدن آن‌ها با دیگران، فراتر از یک عمل سوداگرانه، اقدامی آرامش‌بخش است؛ زیرا هنر می‌تواند «چیزی زننده» را به امری مثبت و حتی خوشایند و مسرت‌بخش بدل کند. این فرآیند از مفهوم ساده «درمان» فراتر می‌رود و با توصیف خصوصی‌ترین وضعیت‌های جسمی و روحی، به نوعی چشم‌چرانی ادبی یا هنری نزدیک می‌شود که همواره در تاریخ ادبیات وجود داشته است.

کریستوا اشاره می‌کند که کتاب او با عنوان «قدرت‌های وحشت» که به موضوعاتی چون آلوده‌انگاری، خشونت و وحشت می‌پردازد، توجه بسیاری از هنرمندان مدرن را به خود جلب کرده است. این هنرمندان معتقدند تحقیقات او درباره فقدان مرزها و ویرانگری با جهت‌گیری هنر مدرن منطبق است. کریستوا سهم خود را در این حوزه روانکاوانه می‌داند؛ زیرا نیاز به آشکار ساختن زشتی و وحشت در هنر معاصر را با بحران مدرن سوبژکتیویته مرتبط می‌بیند.

در این بحران مدرن، مرزهای سنتی میان مرد و زن، درون و بیرون، و سره و ناسره محو می‌شوند. این وضعیت با تمایلات روان‌پریشانه در انسان‌هایی که به ظاهر «بهنجار» هستند، مطابقت دارد. کریستوا معتقد است که همه ما انسان‌های بهنجار در واقع روان‌نژند هستیم، اما امروزه بیش از پیش در اضطراب‌های روان‌پریشانه مانند پارانویا و شیزوفرنی غرق شده‌ایم.

در این میان، تجربه زیبایی‌شناختی و ادبیات به انسان کمک می‌کند تا با این اضطراب‌ها مواجه شود. برای نمونه، کریستوا با تحلیل آثار نویسندگانی چون کولت نشان می‌دهد که چگونه مواجهه میان رسانه حواس (بویایی، شنوایی یا بساوایی) و کلمات، امکان نامیدن و دلالت بخشیدن به رانه‌ها را فراهم می‌کند. این مواجهه شکننده، درجه صفر امر والا و مقدس را شکل می‌دهد و به نویسنده و خواننده اجازه می‌دهد تا از طریق چندآوایی ادبی، از بند مالیخولیا و روابط مخرب و مرگ‌آور رهایی یابند.

بحران سنت غربی، قانون و مفهوم بخشایش

کریستوا در بخش «پیرمرد و قانون» نسبت به رادیکال بودن بحران در سنت روشنفکری اروپایی و آمریکایی هشدار می‌دهد. او نگران است که روشنفکران غربی عمق این بحران را درک نکرده باشند. کل سنت غربی که به کتاب مقدس، انجیل‌ها و فلسفه یونانی بازمی‌گردد و ابزارهای والایش مرگ را در مذهب و فلسفه پرورانده، اکنون در معرض تهدید جدی قرار گرفته است.

او وضعیت انسان‌ها در کشورهای شرقی و روسیه را توصیف می‌کند که به افرادی منفعل، سنگ‌مانند، افسرده و بی‌روح بدل شده‌اند. اگرچه روشنفکران و مردم این کشورها شیفته فرهنگ غرب هستند و تمایل دارند به آن بپیوندند، اما این خواسته در شرایط فعلی شبیه به یک اتوپیا است. کریستوا این وضعیت را در قالب قهرمان رمان خود نشان می‌دهد؛ پیرمردی که استاد زبان لاتین و تنها فرد دگراندیشی است که در برابر نابودی تمدنش مقاومت می‌کند، اما در نهایت به دلیل سرپیچی کشته می‌شود.

مفهوم «بخشایش» یکی دیگر از موضوعات کلیدی است که کریستوا آن را بررسی می‌کند. او در کتاب «سرپیچی درونی» استدلال می‌کند که بخشایش صرفاً یک مفهوم روانکاوانه نیست، بلکه ریشه در سنت‌های یهودی-مسیحی دارد. با این حال، کار او بر روی مالیخولیا در کتاب «خورشید سیاه» به او کمک کرد تا پیوند عمیق میان این مفهوم دینی و تداوم آن در درمان روانکاوانه را کشف کند.

کریستوا در گفتگو با فیلسوفی به نام الیویر ابل، به بررسی بخشایش در آثار داستایفسکی می‌پردازد. او شباهت‌ها و تفاوت‌های میان استماع روانکاوانه و عمل زیبایی‌شناختی را تحلیل می‌کند. در هر دو مورد، هدف بازگشت به موقعیت تروما (امر فاقد معنا و بیان‌ناشدنی) و نمادین‌سازی آن است. اما این نمادین‌سازی در روانکاوی با حضور روانکاو به عنوان نماینده قانون و اقتدار پدرانه یا مادرانه رخ می‌دهد.

در مقابل، در تجربه زیبایی‌شناختی و نوشتن، نویسنده در جریان خلق اثر تنهاست، اما با افقی مواجه است که همان «دیگری بزرگ» یا رمزگان فرهنگی و سنت است. این مواجهه بینامتنی، نویسنده را به تولید ابژه‌ای وامی‌دارد که در بازار یا رسانه‌ها عرضه می‌شود، در حالی که در فعالیت روانکاوانه این دغدغه‌های بیرونی وجود ندارد و فرآیند بسیار شخصی‌تر است.

فمینیسم، نبوغ زنانه و اخلاق امروزی

موضع کریستوا در قبال فمینیسم با گذشت زمان تغییر کرده است. او اگرچه در گذشته به جنبش فمینیستی تعلق داشت، اما اکنون خود را رادیکال‌تر می‌داند و به نقادی فمینیسم توده‌ای می‌پردازد. او در کتاب‌های خود درباره «نبوغ زنانه» تلاش می‌کند به جای بررسی تفاوت‌های زنان به عنوان یک گروه، بر روی تفاوت‌ها، آزادی و خلاقیت یک زن به صورت فردی تمرکز کند.

ایده «نبوغ زنانه» از نظر کریستوا یک بزرگ‌نمایی تحریک‌کننده است تا خلاقیت فردی هر زنی دیده شود. او با انتقاد از تنش‌ها و جنگ‌های موجود میان زنان، معتقد است برخی از زنان به دلیل افسردگی، حاشیه‌نشینی در محیط کار یا احساس بردگی، به خشونتی دامن می‌زنند که به دوره‌های باستانی تعلق دارد. در عین حال، او همبستگی آشکاری را نیز در میان بخش دیگری از زنان مشاهده می‌کند.

کریستوا در بررسی نیاز به یک اخلاق امروزی، به این نکته اشاره می‌کند که مردم امروزه دیگر به خدا اعتقاد ندارند، اما همگی به رستگاری از طریق عشق باور دارند. با این حال، عشق می‌تواند مخرب و حتی مرگ‌آور باشد. تجربه زیبایی‌شناختی و ادبیات با ایجاد فضایی برای چندآوایی و تکثیر شخصیت‌ها، به انسان اجازه می‌دهد تا از آیین عشق‌های مخرب بگریزد و به روابط متنوع و متفاوت دست یابد.

روانکاوی در اروپا و فرانسه به عنوان ابزاری عمل می‌کند که از طریق آن می‌توان امیدوار بود در مسیر بررسی نیاز به یک اخلاق امروزی گام برداشت. این فرآیند با به رسمیت شناختن حضور دیگری و تلاش برای اشتراک‌گذاری خصوصی‌ترین تجربه‌ها با شریک جنسی، خانوادگی یا محیط کار آغاز می‌شود و راهی برای غلبه بر تنهایی و بحران‌های سوبژکتیویته مدرن می‌گشاید.

مخاطبان کتاب و مشخصات نسخه فارسی

کتاب «فردیت اشتراکی» برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به حوزه‌های نقد ادبی، فمینیسم، روانکاوی، زبان‌شناسی و فلسفه قاره‌ای بسیار مناسب است. کسانی که مایلند با مفاهیم پیچیده‌ای چون بینامتنیت، آلوده‌انگاری، والایش هنری و تحلیل‌های ساختارگرایانه و پساساختارگرایانه از منظر ژولیا کریستوا آشنا شوند، این کتاب را منبعی دقیق و ارزشمند خواهند یافت.

نسخه فارسی این کتاب با ترجمه مهرداد پارسا (متولد ۱۳۶۳) توسط انتشارات روزیهان در سال ۱۳۸۹ به چاپ رسیده است. فرآیند ویرایش و تولید این اثر در کارگاه انتشارات روزیهان توسط تیمی متشکل از آزاده فهیم هاشمی، حامد کنی، حسام سلامت (دبیر مجموعه و ویراستار فنی)، عباس ارض‌پیما (ویراستار فنی)، ابوذر کریمی (سرویراستار ادبی)، فرزانه فلاح و سارا گلیزه (نمونه‌خوان)، مریم موسوی (حروفچین)، داور متولی و محمدرضا حسین‌زاده تبریزی انجام شده است. مدیریت هنری و طرح جلد اثر نیز بر عهده کاوه حسن‌بیگلو بوده است.

فایل الکترونیکی حاضر در قالب PDF و در ۱۷۳ صفحه تهیه شده است، در حالی که نسخه چاپی مرجع آن دارای ۱۷۶ صفحه است. این تفاوت اندک در تعداد صفحات ناشی از تفاوت‌های صفحه‌آرایی دیجیتال یا حذف صفحات سفید ابتدایی و انتهایی نسخه چاپی است. حجم این فایل حدود ۳.۳۹ مگابایت بوده و با شابک ۹۷۸۹۶۴۸۱۷۵۸۰۶ به ثبت رسیده است.

مشخصات فایل کتاب

• نام کتاب: فردیت اشتراکی
• نویسنده: ژولیا کریستوا
• مترجم: مهرداد پارسا
• ناشر: روزیهان: 01388 4
• سال نسخه مرجع: ۱۳۸۹
• زبان فایل: فارسی
• فرمت فایل: PDF
• تعداد صفحات فایل حاضر: ۱۷۳ صفحه
• حجم فایل: حدود ۳.۳۹ مگابایت
• شابک: 9789648175806
• موضوع: 018373075 هنال ,161351678 4